آشنایی با نحوه به وجود آمدن فصل‌های مختلف سال؛ علوم پایه دوم

فصول سال

با در نظر گرفتن این تغییر زاویه، زمانی که زمین به دور خورشید می چرخد، نیمی از آن به سمت خورشید متمایل شده است و نیم  دیگر بر عکس آن است.

در این حالت نور خورشید تقریبا به نیمی از کره زمین عمود می تابد و انرژی بیشتری به این قسمت می رساند و در این نیم کره فصل تابستان است، به همین صورت نور خورشید انرژی کمتری به این نیم کره ی دیگر رسانده و بنابر این در آنجا زمستان است.

پس همانطور که اشاره کردیم انحراف محور زمین فصل ها را به وجود می آورند و فصل ها نیز تغییرات دما را به دنبال دارند که سبب تغییرات آب و هوایی می شوند، بلند و کوتاه شدن طول شبانه روز نیز به علت انحراف محور زمین به وجود می آید.

طول روز مدت زمانی است که نور خورشید به زمین می تابد،  حالا اگر خورشید سطح بیشتری از زمین را روشن کند طول روز افزایش یافته و افزایش و کاهش طول روز نیز متناسب با فصل ها است.

یعنی در تابستان ها به علت اینکه نیمی از کره به سمت خورشید متمایل می شود، سطح بیشتری از آن نیم کره توسط خورشید نور می گیرد و طول روزها افزایش می یابد و در همین حال در نیم کره ی دیگر زمستان است. 

 

فصول سال

فصل ها چگونه به وجود می آیند؟

زمین از دو نیم کره شمالی و نیم کره جنوبی تشکیل شده و محور زمین نیز به صورت خط فرضی از وسط زمین می گذرد و آن را به دو نیم تقسیم می کند، زمین حول این محور می چرخد و به همین دلیل است که شب و روز به وجود می آید.  

خیلی ها فکر می کنند که زمین در تابستان به خورشید نزدیک تر است و به همین دلیل هوا در این فصل گرم تر است، همچنین در زمستان زمین از خورشید دورتر است و بنابراین این فصل سردتر است، ولی این فکر اصلا درست نیست.

زیرا مدار زمین یک دایره کامل نیست، به همین دلیل زمین در بخش هایی از سال نسبت به مواقع دیگر سال به خورشید نزدیک تر است، اما چنان که گفتیم این دلیل گرم تر یا سردتر شدن هوا نیست.

چراکه در نیمکره شمالی وقتی زمین در نزدیک ترین فاصله اش از خورشید قرار دارد، زمستان است و در همین منطقه وقتی زمین در دورترین فاصله اش از خورشید قرار دارد تابستان است. بنابراین تغییر فاصله زمین با خورشید در طول سال، تفاوتی در آب و هوا ایجاد نمی کند.

همین طور که زمین به دور خورشید می گردد، درواقع نوک پیکان محور کج شده خود را همیشه در همان جهت دارد، بنابراین در طول سال، بخش های مختلف زمین اشعه مستقیم خورشید را دریافت می کنند، محور زمین در حین حرکت زمین به دور خورشید صاف نبوده و این محور با شیبی در حدود ۲۳.۵ درجه قرار دارد.

جالب است بدانید که این شیب همواره ثابت است و کره‌ی زمین همیشه به همین شکل در فضا قرار می‌گیرد، این شیب باعث می‌شود هر نقطه‌ی خاص بر روی کره‌ی زمین در زمان‌های مختلف از سال به طوری متفاوت تحت تابش نور خورشید قرار گیرد.

هنگامی که در نیم کره‌ی شمالی فصل تابستان است، قسمت بالای محور(قطب شمال) بیشتر در معرض تابش نور خورشید قرار دارد و پرتوهای خورشید به طور مستقیم‌تری به نیم‌کره‌ی شمالی می‌تابند.

در همین حین در نیم‌کره‌ی جنوبی زمستان است و قطب جنوب (قسمت جنوبی محور زمین) دور از تابش خورشید قرار گرفته است و پرتوهای خورشید با شیب به این نیم‌کره می‌تابند.

فصول سال

علت به وجود آمدن فصل های مختلف سال

زمین یک بار درسال به دور خورشید می گردد. و چهار فصل را به وجود می آورد و درازی شب ها و روزها در هر فصل متفاوت است. این تفاوت را کجی محور زمین(محور زمین یک خط فرضی است که قطب های شمال و جنوب را به هم وصل می کند.) باعث می شود. 

کره زمین در طول شبانه روز یک بار حول محور خویش می گردد و علاوه بر آن زمین سالانه یکبار به دور خورشید می گردد اما محور زمین عمود بر روی مداری که به دور خورشید می پیماید قرار ندارد، بلکه نسبت به آن مایل است که همین مسئله سبب به وجود آمدن فصول مختلف بر روی کره زمین می شود.

در فصل تابستان نیمکره شمالی زمین (قاره آسیا و اروپا در نیمکره شمالی زمین قرار دارد) به سمت خورشید متمایل می شوند، بنابراین ساکنان نیم کره شمالی تابش خورشید زیاد، روزهای طولانی و دمای هوای بسیار بالا را دارند.

شش ماه بعد در فصل زمستان، نیمکره شمالی از خورشید روی بر می گرداند و به خارج متمایل می شود در این حالت روزها کوتاه شده و دما نیز کاهش پیدا می کند پس به این ترتیب زمانی که در نیمکره شمالی زمین، تابستان است در نیمکره جنوبی زمین، زمستان خواهد بود.

 

فصول سال

دانستنی های مهم درس چهارم کتاب علوم پایه دوم ابتدایی

حرکت انتقالی چیست؟
حرکت انتقالی از چرخش زمین به دور خورشید حاصل می شود، مدت آن 365 روز یا یک سال است و این حرکت زمین باعث بوجود آمدن چهار فصل می شود.

حرکت سالیانهٔ زمین به دور خورشید بر روی مداری بیضی حرکت انتقالی زمین در زمان متوسط 365 روز و 5 ساعت و 48 دقیقه و 45 ثانیه انجام می گیرد.

زاویۀ تابش آفتاب
قسمتی از اشعهٔ خورشید که به زمین می رسند، نسبت به هم حالت موازی دارند، ولی چون زمین، کروی شکل است به قسمت های مختلف آن با زوایای متفاوتی که از صفر تا 90 درجه تغییر می کند می تابند.

آزمایش های متعدد نشان می دهد زمانی که نور به طور عمود می تابد انرژی بیشتری به واحد سطح می رسد، و زمانی که به طور مایل به سطح زمین می رسد، چون باید مساحت بیشتری را در بر بگیرید، انرژی کمتری به واحد سطح می رسد و به همین علت است که زمین در نواحی استوایی، انرژی بیشتری از خورشید به دست می آورد و در قطب ها انرژی کمتری به زمین می رسد.

فصول سال

باد چگونه تشکیل می شود؟

وقتی خورشید زمین را گرم می کند هوای گرم اطراف به طرف بالا می روند و هوای سردجای آن را می گیرند و باد به وجود می آید. 

از آنجا که نور و گرمای زمین از خورشید تأمین می شود، اختلاف زاویهٔ تابش خورشید به زمین باعث می شود که زمین یکنواخت گرم نشود، زیرا در زمستان نور خورشید به طورمایل و در تابستان تقریباً به صورت عمودی به زمین می تابد.

اختلاف دمای هوا باعث تشکیل باد می شود، وقتی هوا گرم می شود بالا می رود و هوای سرد جای آن را می گیرد؛ از این جابجایی هوا باد بوجود می آید.

باد سبب تغییر چهره زمین می شود و چیزهای سبک مانند گرد وغبار و دانه های ماسه را جابجا می کند؛ وقتی سرعت باد کم شود، ذرات روی هم جمع می شود و تپه های ماسه ای بوجود می آیند.

باد یکی از عوامل تغییر چهرهٔ زمین به ویژه در نواحی خشک و بیابانی است، در بیابان ها بارندگی کم و پوشش گیاهی پراکنده و محدود است؛ به همین جهت، سطح زمین بیشتر در معرض فرسایش باد قرار می گیرد، ولی بیابان ها تنها قلمرو فعالیت باد نیست.

بادنما: جهت وزش باد را بوسیله بادنما تشخیص میدهیم.
بادسنج: سرعت باد را با بادسنج اندازه می گیرند.

فصول سال

انسان از باد چگونه استفاده می کند؟

– تولید برق.
– برای خشک کردن لباس ها.
– حرکت قایق ها و کشتی های بادبانی برای حمل و نقل.
– چرخاندن چرخ آسیاب های لادی برای آرد کردن گندم.

نحوه به وجود آمدن فصل ها

اگر محور زمین، نسبت به صفحهٔ مدار گردش زمین به دور خورشید عمود بود، فصل ها به وجود نمی آمدند و هر نقطه همیشه یک نوع آب و هوا داشت.

در نتیجه در مواقع معینی از سال، قطب شمال رو به سوی خورشید و در مواقع دیگری قطب جنوب رو به سوی خورشید قرار می گیرد، انحراف محور زمین همچنین سبب می شود که طول روز و شب در اوقات مختلف سال متفاوت باشد.

فصول سال

سوالات درس چهارم کتاب علوم پایه دوم ابتدایی

فصل ها چگونه به وجود می آیند؟ 
– با گردش زمین به دور خورشید.  

باد در سطح زمین چگونه به وجود می آید؟
– وقتی خورشید زمین را گرم می کند هوای گرم اطراف به طرف بالا می روند و هوای سردجای آن را می گیرند و باد به وجود می آید.  

باد چه تغییراتی در زمین ایجاد می کند؟
– تپه های شنی و ماسه ای ایجاد می کنند.پراکنده کردن ذرات گردو غبار.

از باد چه استفاده هایی می کنیم؟
– برای خشک کردن لباس ها-حرکت قایق بادبانی-جابه جایی ابرهاودانه ها-پاکیزه و خنک کردن هوا- تولید برق و…

فرق طوفان و نسیم چیست؟ 
– به باد شدید طوفان و به باد ملایم نسیم می گویند.

چرا در زمستان با وجود تابش خورشید هوا سرد است؟ 
– چون در زمستان خورشید مایل می تابد وگرمای کم تری به زمین می رسد. 

فصل تابستان چگونه به وجود می آید؟ 
– هرگاه زمین طوری قرار بگیرد که خورشید مستقیم بتابد تابستان به وجود می آید.

– باد نما چیست؟
وسیله ی اندازه گیری جهت وزش باد است.

باد سنج چیست؟ 
– وسیله ی اندازه گیری سرعت و قدرت باد است.

موج چگونه تولید می شود؟
– هرگاه باد بر سطح آب دریا بوزد توده ای از آن جابه جا می شود و موج تولید می شود.

گردش زمین به دور خورشید چه مدت طول می کشد؟ 
– یک سال

ضرر های باد شدید را بگویید؟
– بلند کردن گردوغبار، شکستن درب و پنجره ها، جابه جایی اجسام سبک، ریختن آشغال ها وبرگ ها درخیابان ها، شکستن شاخه های درختان و غیره

در زمستان هم مانند تابستان خورشید درآسمان دیده می شود، پس چرا زمین در زمستان ها سرد است؟
– چون نور خورشید به زمین راست نمی تابد ومدّت زمان تابش نور خورشید هم کمتر است.

چه زمانی یک محل گرم تر می شود؟
– زمانی که نور خورشید به محلّی به طور راست می تابد.

چه زمانی یک محل کم تر گرم می شود؟
– زمانی که نور خورشیدبه محلّی به طور مایل می تابد.

باد چه چیز هائی را می تواند جا به جا کند؟
– باد می تواند چیزهای سبک مانند گرد وغبار ودانه های ماسه را جابه جا کند.

باد چه موقع ذرّات حمل کرده را روی زمین می گذارد؟
– وقتی سرعت باد کم می شود.

چه چیزی تپّه های ماسه ای  را به وجود می آورد؟
– باد

درست شدن تپّه های ماسه ای به وسیله ی باد چه خسارتی به آدمی وارد می کند؟
– گاهی این تپّه ها روی جاده ها یا زمین های کشاورزی وحتّی روستاها را می پوشاند وسبب خسارت به آدمی می شود.

چگونه می توانیم از جابه جا شدن خاک جلوگیری کنیم؟
– با کاشتن گیاهان مناسب

باد بیابان ها را بیش تر تغییر می دهدیاجنگل ها را؟
– بیابان ها

از باد چه استفاده هائی می کنیم؟
– تولید برق، حرکت قایق های باد بانی ، خشک شدن لباس خیس و…

نور راست گرمای بیش تری دارد یا نور مایل؟
– نور راست

چه چیزی باعث به وجود آمدن فصل ها می شود؟
– حرکت زمین به دور خورشید


این مطلب صرفا جهت اطلاع کاربران از فضای رسانه‌ای بازنشر شده و محتوای آن لزوما مورد تایید تبیان نیست .

نظر دهید

پاسخ دهید